К

КААПЕРАТЬІЎ (ням. Kooperative < ад лац. cooperativus ‘які супрацоўнічае’) – 1. Калектыўнае вытворчае або гандлёвае аб’яднанне, якое ствараецца на сродкі яго членаў. 2. Кааператыўны магазін. Да яго кааператыў высаджваў «маніфест» – чырвонаклубневую бульбу, якая валодае павышынай устойлівасцю да вірусаў, прыстасаваная да інтэнсіўных умоў вырошчвання – якраз тое, што трэба для зменлівага надвор’я (z viazda.by, 23.05.2022).

КАБЕЛЬ (ням. Kabel) – электрычны провад з асобай ізаляцыяй для перадачы на вялікую адлегласць электрычнай энергіі або электрычных сігналаў. Гэта жылы аб’ект, да якога ўмоўна падключаецца ўсяго толькі адзін кабель і адна труба, і інфраструктура для жыццезабеспячэння шматкватэрнага дома створана (z viazda.by, 28.02.2022).

КАМАНДЗІРОЎКА (ад ням. Kommandierung) – 1. Службовае заданне, даручэнне, звязанае з паездкай куды-небудзь. 2.Камандзіровачнае пасведчанне. І, вядома, па традыцыі плануецца камандзіроўка на поўдзень краіны (z viazda.by, 26.04.2022).

КАМБЭК (англ. come-back) – вяртанне да актыўнай прафесійнай дзейнасці папулярнага ў мінулым дзеяча культуры, навукі, палітыкі. Не даведаецца толькі, калі адбудзецца паўнавартасны паэтычны камбэк (z viazda.by, 06.03.2021).

KAMEPT О H (ням. Kammerton) – 1. Прылада ў выглядзе стальной вілкі з двума зубцамі, якая пры ўдары дае гук пэўнай вышыні, умоўны тон для настройкі музычных інструментаў. 2. Тое, што задае агульны настрой. Жывыя чалавечыя стасункі дазваляюць настроіць унутраны камертон, які дае чалавеку магчымасць арыентавацца ў складанай, вельмі супярэчлівай інфармацыйнай прасторы (z viazda.by, 11.03.2022).

КАМІН (ням. Kamin < ад грэч. kaminos ‘печ’) – 1. Печ y пакоях з шырокай адкрытай топкай. 2. Электрычны або газавы прыбор для абагрэву пакоя. Уладкаваны кухня і туалет, немаладая мэбля плюс пральная машына, ванны пакой, камін і паркоўка (z viazda.by, 01.06.2022).

КАНТОРА (ням. Kontor) – установа або аддзел прадпрыемства з адміністрацыйна-канцылярскімі функцыямі, a таксама памяшканне такой установы або аддзела. Некалі ў будынку дома была кантора, яе перавялі ў іншае месца, вызваліўся паверх і музей яшчэ пашырыўся (z viazda.by, 22.07.2022).

КАНТЭМПАРАРЫ (ад англ. contemporary dance) – сучасны сцэнічны танец, які ўключае ў сябе розныя напрамкі (элементы класічнай харэаграфіі, пластыкі, ёгі, пантамімы і іншыя). У афішы значацца вакальныя і інструментальныя нумары розных стыляў і напрамкаў: этна-джаз, класічны джаз, свінг, арыентал-джаз, ф'южн, джаз-фанк, джаз-соўл, мадэрн-джаз, мэйнстрым, рытм-энд-блюз, кантэмпарары і іншыя (zviazda.by, 06.06.2020).

КАНТЭНТ (англ. content) – змест чаго-небудзь. У інфармацыйных войнах грамадства мусіць верыць пэўнаму інфармацыйнаму каналу, які і трансліруе патрэбны арганізатарам кантэнт (zviazda.by, 16.04.2022).

КАНФЕРЭНЦ-ЗАЛА (ням. Konferenzsaal) – зала для ўрачыстых сходаў, канферэнцый. Спартыўны комплекс прадастаўляе паслугі банкетнай залы, праводзіць навучальна-практычныя семінары, тут ёсць прэс-цэнтр і канферэнц-зала (z viazda.by, 21.04.2022).

КАНЦЭПТ (ням. Konzept < ад лац. conceptus ‘паняцце, разуменне, задума’) – 1. Інавацыйная ідэя, якая змяшчае ў сабе стваральны сэнс; прадукт, які дэманструе гэтую ідэю. 2. Змест паняцця, яго сэнсавая напоўненасць ў адцягненні ад канкрэтна-моўнай формы яго выражэння. 3. Устойлівая моўная ці аўтарская ідэя, якая мае традыцыйны выраз. Больш таго, нашы прадстаўнікі ўваходзілі ў склад Канстытуцыйнай камісіі і рабочай групы па дапрацоўцы праекта змяненняў і дапаўненняў Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, якімі і быў фармалізаваны ў выглядзе канстытуцыйных палажэнняў канцэпт гэтага вышэйшага прадстаўнічага органа (z viazda.by, 21.07.2022).

КАНЦЭРТМАЙСТАР (ням. Konzertmeister) – 1. Кіраўнік адной з струнных груп y аркестры. 2. Піяніст, які развучвае партыі са спевакамі і акампаніруе ім. Наталіцца мастацтвам, але ўжо музыкі, дазволілі саліст (барытон) Вялікага тэатра Беларусі Ілья Пеўзнер і канцэртмайстар Святлана Жыгала, якія, выконваючы старажытныя рамансы, падарылі перажыванні гарачых пачуццяў і палкіх прызнанняў (z viazda.by, 13.05.2022).

КАПІТАЛ (ням. Kapital < ад лац. capitalis ‘галаўны’) – 1. Кошт, які выкарыстоўваецца для атрымання прыбытку з дапамогай вытворчай і эканамічнай дзейнасці, заснаванай на добраахвотным абмене. 2. Вялікая сума грошаў. Аляксандр Лукашэнка даручыў аднавіць аб’ёмы інвестыцый у асноўны капітал, у тым ліку за кошт падваення тэмпаў меліярацыі (z viazda.by, 10.08.2022).

КАРНІЗ (ням. Karnies) – 1. Гарызантальны выступ, які завяршае сцяну будынка або робіцца над вокнамі, дзвярамі. 2. Папярочка над акном, дзвярамі для штор. 3. Вузкі ўступ уздоўж абрывістага схілу гор. А яшчэ – матнуцца на карніз, «пагуляць-пагушкацца» на гардзінах (z viazda.by, 16.02.2021).

КАРТРЫДЖ (англ. cartridge) – любы зменны блок да якога-небудзь абсталявання. Картрыдж 1996 году выпуску купілі за рэкордныя 1,56 мільёна долараў (z viazda.by, 13.07.2021).

КАРШЭРЫНГ (англ. car sharing) – кароткатэрміновая арэнда аўтамабіля, звычайна для ўнутрыгарадскіх паездак. «…Гэта такія папулярныя бізнес-мадэлі, як каршэрынг, байкшэрынг, часовае размяшчэнне ў прыватных асоб, каворкінг, С2С-продажы, фрыланс, краўдфандынг і інш.», – расказала намеснік міністра (z viazda.by, 23.08.2022).

КАСПЛЭЙ (ад англ. cos tume play) – дзейнасць або практыка пераапранання ў персанажа з мастацкага твора. Калі вы лічыце сябе фанатам фантастыкі, ведайце, што такое «фандом» і «касплэй», то вы несумненна чулі, а хутчэй за ўсё і пабывалі на беларускім фестывалі фантастыкі, фэнтэзі, коміксаў і камп'ютарных гульняў UniCon, які адбыўся ў Мінску 1-3 верасня (zviazda.by, 21.09.2020).

КАСТЫНГ (англ. casting) – выбар (адбор) сярод прэтэндэнтаў чалавека, у найбольшай меры адпаведнага творчай задуме. Сёння мы бачым нават пэўны кастынг, каб трапіць на сцэну «Славянскага базару» (z viazda.by, 13.09.2022).

КАТАМАРАН (англ. catamaran < ад таміл. kattumaram ‘звязаныя бярвёны’) – c удна, якое складаецца з двух паралельна размешчаных карпусоў, звязаных паміж сабой агульнай палубай. Як стала вядома пазней, дзеці ныралі з катамарана ў ваду і хлопчык 2010 года нараджэння паслізнуўся, у выніку чаго яго нага і захрасла ў канструкцыі катамарана (z viazda.by, 19.08.2022).

КАТАСТРОФА (ням. Katastrophe < ад грэч. katastrophḗ ‘паварот’) – падзея з няшчаснымі, трагічнымі наступствамі. Асноўнымі тэмамі яго творчасці сталі трагедыя Вялікай Айчыннай вайны, партызанскі рух, мірнае жыццё і стваральная праца, мацярынства, біблейскія сюжэты, экалогія і чарнобыльская тэхнагенная катастрофа, – адзначыла Галіна Ладзісава (z viazda.by, 29.07.2022).

КАФЕІН (ням. Koffein < ад англ. coffee ‘кава’) – рэчыва, якое змяшчаецца ў зярнятах кофе, чайным лісці; выкарыстоўваецца ў медыцыне як стымулятар дзейнасці цэнтральнай нервовай сістэмы. Нікацін, кафеін і прысмакі хутка павялічваюць узровень дафаміну (z viazda.by, 30.07.2022).

КВІЗ (англ. quiz) – спаборніцтва, у ходзе якога адзін або некалькі удзельнікаў адказваюць на пастаўленыя ім пытанні. Гасцей чакалі інтэрактыўная пляцоўка «Пуцявінамі роднага слова», літаратурны квіз, народны тэатр лялек «Батлейка», майстар-класы па розных жанрах творчасці (z viazda.by, 19.06.2022).

КВЭСТ (англ. quest) – інтэрактыўная гульня з сюжэтнай лініяй, якая заключаецца ў вырашэнні розных галаваломак і лагічных заданняў. Адной з частак праекта стаў гістарычны квэст на тэму малой радзімы расійскага князя, які праходзіў у Смаленскай вобласці (z viazda.by, 20.09.2022).

КЕГЛІ (ням. Kegel) – 1. Гульня, якая заключаецца ў збіванні шаром драўляных або пластмасавых слупкоў (кегляў), расстаўленых на спецыяльньім памосце. 2. Драўляныя або пластмасавыя слупкі для гэтай гульні. Пад кіраўніцтвам сяміразовага чэмпіёна Беларусі, трэнера USBC па боўлінгу Дзмітрыя Шылкіна удзельнікі акцыі маглі навучыцца правільна кідаць шары і збіваць кеглі (z viazda.by, 18.10.2020).

КЁРЛІНГ (англ. curling) – алімпійскі камандны від спорту, у якім каманды павінны па чарзе запускаць па лёдзе спецыяльныя камяні ў бок мішэні, імкнучыся пры гэтым выпхнуць камяні суперніка. Згодна з праграмай Тыдня моды і здароўя прайшоў маладзёжны флэш-моб «Беларусь – гэта мы!», адбыліся майстар-класы па футболе, гандболе, настольным тэнісе, валейболе, веласпорце, бадмінтоне, фехтаванні, барацьбе і кёрлінгу (zviazda.by, 14.09.2020).

КІНО (ням. Kino < ад грэч. kineo ‘рухаю’) – 1. Род мастацтва, творы якога ствараюцца з дапамогай кіназдымкі падзей рэчаіснасці. 2. Тое, што і кінафільм. 3. Тое, што і кінатэатр. 4. Пацешная сітуацыя, цікавае, незвычайнае здарэнне. Сёлета ў Індыі прайшоў фестываль беларускага кіно (z viazda.by, 01.08.2022).

КІЧ (ням. Kitsch) – халтурная карціна, безгустоўны фільм або літаратурны твор. Хтосьці карыстаецца словам «кіч», але мне больш даспадобы тэрмін «трывіяльнае мастацтва» (z viazda.by, 04.02.2022).

КЛАВІЯТУРА (ням. Klaviatur < ад лац. clavis ‘ключ’) – сістэма клавішаў y музычных інструментах або якіх-небудзь механізмах. А тут – такое спалучэнне: і клавіятура фартэпіяна, і акампанаваць можна пры спяванні (z viazda.by, 05.10.2021).

КЛАПАН (ням. Klappe) – 1. Прыстасаванне ў механізмах для прыкрыцця адтуліны, праз якую выходзіць пара, газ, вадкасць. 2. Засланка, затвор ў сэрцы і венах. 3. Нашыўка з тканіны, якая прыкрывае кішэнь або шво на адзенні. Выканана аперацыя Озакі: падчас аперацыйнага ўмяшання пашкоджаны хваробай клапан сэрца заменены новым, створаным з уласнай тканкі пацыента (z viazda.by, 22.07.2022).

КЛЕЙСТАР (ням. Kleister) – клей, прыгатаваны з мукі або крухмалу. Пытаўся, напрыклад, як варыць клейстар з крухмалу (z viazda.by, 23.12.2021).

КОМІКС (англ. comic s) – серыя малюнкаў з тэкстамі, якая ўтварае звязнае апавяданне гумарыстычнага або прыгодніцкага характару. Калі вы лічыце сябе фанатам фантастыкі, ведайце, што такое «фандом» і «касплэй», то вы несумненна чулі, а хутчэй за ўсё і пабывалі на беларускім фестывалі фантастыкі, фэнтэзі, коміксаў і камп'ютарных гульняў UniCon, які адбыўся ў Мінску 1-3 верасня (zviazda.by, 21.09.2020).

КРЫМІНАЛІТЭТ (ням. Kriminalität) – сукупнасць крымінальных элементаў у грамадстве; лідары злачынных груповак. Абвінавачанне спадзяецца не толькі асудзіць бандытаў і іх хаўруснікаў з мясцовых адміністрацый і партый, але і паказаць, як цесна крыміналітэт на поўдні паўвострава зросся з «добрапрыстойнымі» грамадзянамі і тымі, хто павінен з ім змагацца (z viazda.by, 12.03.2021).

КРЭДЬІТ (ням. Kredit < ад лац. creditum ‘доўг’) – 1. Выдача ў доўг грошай або тавараў з растэрміноўкай выплаты. 2. Грашовая сума, выдзеленая дзяржавай для пэўнай мэты. Гаспадар сялянска-фермерскай гаспадаркі з вёскі Крупіна Шумілінскага раёна хацеў атрымаць ільготны крэдыт на закупку дойнага статка і бычкоў (z viazda.by, 27.07.2022).

КСЕНАФОБІЯ (ням. Xenophobie < ад грэч. xenos ‘чужы’ + phobos ‘страх’) – нецярпімасць да каго-небудзь ці чаго-небудзь чужога, незнаёмага, нязвыклага; непрыязнасць да ўсяго замежнага. Для эліт Латвіі ксенафобія і беларусафобія з’яўляюцца нормай, заявіў БелТА палітолаг Пётр Пятроўскі (z viazda.by, 20.07.2022).

КУРОРТ (ням. Kurort) – засвоеная і выкарыстоўваная з мэтай лячэння, медыцынскай рэабілітацыі, прафілактыкі захворванняў і аздараўлення асабліва ахоўная прыродная тэрыторыя, якая валодае прыроднымі лячэбнымі рэсурсамі і неабходнымі для іх эксплуатацыі будынкамі, уключаючы аб'екты інфраструктуры. Марскія курорты вабяць наведвальнікаў, нягледзячы на пару года (z viazda.by, 08.01.2022).