A

АБЗАЦ (ням. Absatz) – 1. Чырвоны радок, водступ у пачатку радка. 2. Адносна закончаная ў сэнсавых адносінах частка тэксту ад аднаго чырвонага радка да наступнага. Што ні абзац – то ссылка на архіў, а ў ім факты з крымінальнай справы, факты, якія скрупулёзна правераныя (z viazda.by, 21.06.2022).

АБРЫС (ням. Abriss) – 1. Лінія, якая ачэрчвае знешнюю форму прадмета; контур. 2. Чарцёж, зроблены ў палявых умовах ад рукі з абазначэннем дадзеных вымярэнняў. 3. Агульная характарыстыка, беглы агляд чаго-небудзь. Ён сучасны, багаты, светлы, і пра гэта кажа кожная графічная лінія, кожны абрыс архітэктурных форм (z viazda.by, 05.03.2022).

АБЦАС (ням. Absatz ‘каблук’) – цвёрдая набойка на падэшве абутку пад пятой; каблук. Калі, напрыклад, зламаецца абцас, то пайду басанож, але ўсё павярну на жарт і сабе ў плюс (z viazda.by, 13.07.2022).

АБЦУГІ (польск. obc ę gi < ад ням. Z ange ‘шчыпцы’) –1. Металічны інструмент, які выкарыстоўваецца ў кавальскай справе для захоплівання і заціскання жалеза. 2. Тое, што скоўвае, заціскае развіццё чаго‑небудзь. Вывастрыла малаток, выкавала абцугі і ўзялася за працу (z viazda.by, 13.03.2022).

АВЕРЛОК (ад англ. overlock) – 1. Апрацоўка краёў тканіны машынным спосабам. 2. Швейная машына або прыстасаванне для гэтых мэтаў.(z viazda.by, 23.04.2020).

АВЕРС (ням. Avers < ад лац. adversus ‘павернуты тварам’) – асабовы бок манеты ці медаля. Аверс: у цэнтры – рэльефны відарыс Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь; па крузе надпісы: уверсе – БЕЛАРУСЬ, унізе –2 РУБЛ I, паміж імі – стылізаваная выява нацыянальнага арнаменту (z viazda.by, 24.12.2021).

АВЕРТАЙМ (англ. overtime) – дадатковы час, даданы да гульні, калі рахунак нічыйны, па заканчэнні звычайнага гульнявога часу. Авертайм пераможца не выявіў, а ў серыі пасляматчавых кідкоў больш дакладнымі былі мінчане – пераможны буліт выканаў Аслан Раісаў (z viazda.by, 18.02.2022).

АВІЯШОЎ (ад англ. avia(tion) + show) – святочнае прадстаўленне з удзелам авіятэхнікі. У спісах указаны лётчыкі-героі Аляксандр Марфіцкі і Аляксандр Жураўлевіч, які загінулі ў 2009 годзе ў польскім горадзе Радам падчас міжнароднага авіяшоў, калі пілатуемы імі самалёт Су-27 пасля выканання чарговай фігуры пілатажу на вачах у двухсоттысячнага натоўпу пачаў рэзка губляць вышыню і ўпаў на зямлю ў двух кіламетрах ад аэрапорта – усяго ў 100 метрах ад жылых дамоў (z viazda.by, 01.03.2022).

АГЕНТУРА (ням. Agentur < ад лац. agens ‘а двакат, упаўнаважаны’) – сукупнасць агентаў, якая прадстаўляе інтарэсы канкрэтнай арганізацыі або кампаніі. Старшыня КДБ адзначыў, што паступова на працягу дзесяцігоддзяў гэтая мяккая сіла прасоўвалася ў грамадства, ствараліся агентура ўплыву і ўмовы для развіцця ў грамадзян чужых беларускім менталітэту і нацыянальным інтарэсам каштоўнасцяў (z viazda.by, 04.08.2021).

АДМІНІСТРАТАР (ням. Administrator < ад лац. administr ā re ‘кіраваць’) – 1. Асоба, якая кіруе прадпрыемствам, установай. 2. Абслуговы персанал вылічальнай сістэмы або сеткі з адмысловымі правамі доступу. Адміністратар тут жа выклікаў міліцыю (z viazda.by, 04.05.2022).

АДРАСАНТ (ням. Adressa n t < ад фр. adresser ‘пасылаць, накіроўваць’) – той, хто пасылае паштовае адпраўленне. Ліст М. Канапацкага ад 19 жніўня 1962 года на афіцыйным бланку газеты «Ніва», напэўна, быў у ліку першых, адрасат і адрасант яшчэ на «Вы» (z viazda.by, 16.12.2021).

АДРАСАТ (ням. Adressat < ад фр. adresser ‘пасылаць, накіроўваць’) – той, каму адрасавана паштовае адпраўленне. Пра польскага адрасата чытаем у дзённікавых запісах ад 21 верасня 1967 года (z viazda.by, 16.12.2021).

АКАЎНТ (англ. account) – персанальная старонка карыстальніка або асабісты кабінет, які ствараецца пасля рэгістрацыі на сайце. Сцерці інфармацыю пра сябе з сацсетак можна, толькі выдаліўшы акаўнт (z viazda.by, 22.08.2022).

АКВААЭРОБІКА (ад лац. aqua + англ. aerobics) – комплекс фізічных практыкаванняў, якія выконваюцца ў вадзе пад рытмічную музыку. У комплексе будуць створаны групы па навучанні плаванню, прадугледжаны такія паслугі як аквастэп, аквааэробіка (z viazda.by, 17.01.2022).

АКВАСТЭП (ад лац. aqua + англ. step) – аэробная праграма, накіраваная на павышэнне вынослівасці арганізма, умацаванне сардэчна-сасудзістай і дыхальнай сістэм, мышцаў апорна-рухальнага апарата. У комплексе будуць створаны групы па навучанні плаванню, прадугледжаны такія паслугі як аквастэп, аквааэробіка (z viazda.by, 17.01.2022).

АКЦЫЯ (ням. Aktion < ад лац. ā cti ō ‘дзеянне, уплыў’) – дзеянне, якое прадпрымаецца для дасягнення якой-небудзь мэты. Кожны месяц мы стараемся арганізоўваць яркія дабрачынныя акцыі ў дапамогу бяздомным жывёлам (z viazda.by, 18.08.2022).

АЛЬТКОІН (англ. altcoin) – любы тып крыптавалюты, выдатны ад біткоіна. Так з’явіліся альткоіны («альтэрнатыўныя коіны», або любыя лічбавыя грошы, акрамя біткоіна) (zviazda.by, 04.12.2021).

АНДРОІД (‘чалавекападобны робат’ ад англ. android < ад грэч. anḗr ‘чалавек, мужчына’ + e î dos ‘аблічча’) – 1. Аперацыйная сістэма для смартфонаў, планшэтаў, электронных кніг, лічбавых прайгравальнікаў, наручных гадзін, фітнес-бранзалетаў, ноўтбукаў і іншых прылад. 2. Робат-гуманоід або сінтэтычны арганізм, прызначаны для таго, каб выглядаць і дзейнічаць накшталт чалавека. Мастак-пастаноўшчык Мікалай Палтарака і рэжысёр Дзяніс Фёдараў на малой сцэне стварылі іншапланетны свет, дзе ежу, прадметы і андроідаў друкуюць на 3 D-прынтары, галаграма, якая ажыла ўплывае на ход падзей, а робаты на першы погляд нічым не адрозніваюцца ад людзей (z viazda.by, 14.04.2022).

АНДЭГРАЎНД (англ. underground) – пратэставы кірунак у літаратуры, музыцы, выяўленчым мастацтве, які выяўляецца ў парушэнні агульнапрызнаных традыцый. Мы абодва выйшлі з нейкага андэграўнду і, калі пачыналі рабіць «Эрык і я», думалі, што робім нешта папсовае, але высветлілася, што гэта той жа андэграўнд (z viazda.by, 29.06.2020).

АНДЭРРАЙТЫНГ (англ. underwriting) – паслугі, якія прадстаўляюцца фінансавымі ўстановамі, такімі як банкі, страхавыя кампаніі і іншыя, якія гарантуюць атрыманне выплат у выпадку фінансавых страт. І размова ідзе пра комплексны андэррайтынг праекта (z viazda.by, 29.03.2021).

АНІМАТАР (англ. animator < ад лац. animator ‘які дае жыццё’) – 1. Кінематаграфіст, які працуе ў мультыплікацыйным кіно. 2. Артыст, які прафесійна забаўляе публіку на розных святах і звычайна паказвае якога-небудзь персанажа. Юныя аніматары атрымалі «Малыя хрустальныя алоўкі» і дыпломы, а пераможцы ў дэкаратыўна-прыкладным мастацтве – дыпломы разам з каштоўнымі падарункамі (z viazda.by, 29.10.2021).

АНЛАЙН (англ. online) – 1. Тып доступу ў інтэрнэт, які дазваляе выкарыстоўваць сетку ў рэжыме рэальнага часу. 2. Неадкладная зваротная сувязь пры прамым падключэнні. За ўсімі падрыхтоўкамі эксперты сачылі анлайн дзякуючы тром камерам, размешчаным на рабочым месцы (z viazda.by, 29.09.2022).

АНТЫВІРУС (англ. antivirus < ад лац. v ī rus ‘яд’) – праграма, прызначаная для выяўлення віруса ў памяці камп’ютара і нейтралізацыі яго дзеяння. Іх антывірус самы папулярны ў краіне (z viazda.by, 17.03.2022).

АНШЛАГ (ням. Anschlag) – 1. Аб’ява, у якой паведамляецца, што ўсе квіткі на спектакль (канцэрт) прададзены. 2. Паспяховае прадстаўленне пры поўнай зале. 3. Буйны загаловак у газеце. У зале быў аншлаг: шмат ганаровых гасцей і звыш 800 гледачоў (z viazda.by, 01.06.2022).

АПГРЭЙД (англ. upgrade) – 1. Тое ж, што мадэрнізацыя, абнаўленне (праграмнага забеспячэння, апаратуры). 2. Павышэнне класа абслугоўвання. Пасля крызісу на беларуска-польскай граніцы мы зрабілі некаторы апгрэйд (z viazda.by, 05.06.2022).

АПДЭЙТ (англ. update) – праграмны сродак, які выкарыстоўваецца для ліквідацыі праблем у праграмным забеспячэнні або змены яго функцыяналу. Карыстальнікі ўжо пачалі паведамляць, што лютаўскі апдэйт прыводзіць да сіняга экрану смерці, зніжэння прадукцыйнасці ПК, заіканне гуку і збояў у наладах кіравання сілкаваннем (z viazda.by, 09.03.2020).

АРМРЭСТЛІНГ (англ. arm wrestling) – від спаборніцтва, у якім два чалавекі сядзяць тварам адзін да аднаго і злучаюць звычайна свае правыя рукі разам, а затым спрабуюць апусціць руку адзін аднаго. Для дзяцей тут былі арганізаваны фотазоны, дартс, перацягванне каната, для волатаў – армрэстлінг і гіравы спорт, турнір па шахматах і шашках (zviazda.by, 21.03.2022).

АРНАМЕНТЫКА (ням. Ornamentik < ад лац. ornamentum ‘упрыгожванне’) – 1. Сукупнасць элементаў арнаменту ў якім-небудзь стылі, творы мастацтва з мэтай іх упрыгожвання. 2. Сукупнасць музычных гукаў, якія аздабляюць асноўную меладычную лінію. Выразаная арнаментыка на драўлянай вокладцы з’яўлалася своеасаблівай «візітоўкай» беларускага друкарства (z viazda.by, 31.03.2022).

АРТ-ДЫЗАЙН (ад англ. art ‘мастацтва’ + design ‘праект, дызайн) – кірунак у мастацтве, у якім пераплецены прамысловы дызайн і авангард. Выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, фатаграфія, арт-дызайн, інсталяцыі, відэаарт – прэзентаваны зрэз работ папулярных і не вельмі мастацкіх практык ад майстроў розных пакаленняў з Мінска і ўсіх рэгіёнаў краіны (z viazda.by, 01.12.2021).

АРТХАУС / АРТ-ХАУС (англ. art house) – кінапракатная ніша, у якую трапляюць фільмы, не разлічаныя на шырокую аўдыторыю і якія дэманструюцца, як правіла, у спецыялізаваных кінатэатрах. Аднойчы па адным з беларускіх тэлеканалаў паказвалі арт-хаус (z viazda.by, 25.06.2022).

АРФА (ням. Harfe) – 1. Шматструнны шчыпковы інструмент y выглядзе трохвугольнай рамы. 2. Сельскагаспадарчая машына для ачысткі зерня ад мякіны. Да ўдзелу ў конкурсе запрашаюцца прафесійныя музыканты да 35 гадоў з Азербайджана, Арменіі, Беларусі, Казахстана, Кыргызстана, Малдовы, Расіі, Таджыкістана, Туркменістана, Узбекістана па спецыяльнасцях: скрыпка, альт, віяланчэль, кантрабас, флейта, габой, кларнет, фагот, валторна, труба, трамбон, ударныя, арфа (z viazda.by, 05.05.2022).

АРХІЎ (ням. Archiv < ад грэч. archein ‘кіраваць’) – 1. Установа, дзе захоўваюцца, апісваюцца і сістэматызуюцца пісьмовыя і графічныя помнікі мінулага з мэтай навуковага і практычнага выкарыстання. 2. Збор пісем, рукапісаў, дакументаў, якія маюць адносіны да дзейнасці якой-небудзь асобы, установы. 3. Сукупнасць праграм або даных, якія захоўваюцца на дыску ў нераспакаваным выглядзе.Захоўванне дакументаў у Ведамасным архіве дазволіць істотна скараціць фінансавыя і часовыя затраты на ўтрыманне архіваў, а таксама зменшыць папяровы дакументаабарот у дзяржарганізацыях (z viazda.by, 07.06.2022).

АТЭІСТ (ням. Atheist < ад грэч. á theos ‘бязбожнасць’) – той, хто адмаўляе існаванне бога; паслядоўнік атэізму. Наш шэф (ці бос, як модна казаць) неаднойчы сцвярджаў, што ён – атэіст: для большай пераканаўчасці нават кулаком сябе ў грудзі біў (z viazda.by, 28.07.2022).

АЎТАРЫТЭТ (ням. Autorität < ад лац. auct ō rit ā s ‘улада, уплыў’) – 1. Агульнапрызнанае значэнне, уплыў. 2. Асоба, якая карыстаецца уплывам, прызнаннем. Панізіць аўтарытэт паспяховай дзяржавы (z viazda.by, 27.07.2022).

АЎТСОРСІНГ (англ. outsourcing) – перадача арганізацыяй на падставе дагавора пэўных відаў або функцый вытворчай прадпрымальніцкай дзейнасці іншай кампаніі, якая дзейнічае ў патрэбнай вобласці. Цікавыя спікеры «прапампуюць» эрудыцыю ўдзельнікаў па розных тэмах: прымяненне штучнага інтэлекту ў медыцыне, камунікацыі будучыні, робаты, харчаванне, VR, AR, edutech, дэлегаванне і аўтсорсінг бізнес-працэсаў (z viazda.by, 27.07.2022).

АФІЦЫЯНТ (ням. Offiziant < ад лац. officium ‘служба’) – работнік рэстарана, сталовай, які падае стравы наведвальнікам. У асноўным барыста ў Еўропе – і гаспадар кафэ, і афіцыянт, і прыбіральшчык (z viazda.by, 26.05.2022).

АФЛАЙН (англ. offline) – тое, што функцыянуе без падлучэння да сеткі інтэрнэт. Супрацоўнікі будуць сустракацца кожныя два тыдні анлайн і афлайн, праводзіць мазгавыя штурмы, адсочваць трэнды і самі іх ствараць, прапаноўваць свае (z viazda.by, 27.09.2022).