Прадмова

Эканамічныя і культурныя сувязі Рэспублікі Беларусі са шматлікімі краінамі Еўропы садзейнічаюць развіццю і пашырэнню моўных кантактаў беларускай мовы з іншымі еўрапейскімі мовамі, найперш англійскай і нямецкай. У сучасны перыяд англійская мова з’яўляецца афіцыйнай мовай у працы міжнародных арганізацый, буйных інфармацыйных агенцтваў, рэкламы, кіравання транспартнымі зносінамі, мовай навукі і спорту, а таксама камп’ютарных тэхналогій. У такіх абставінах англійская мова мае вялікі ўплыў на нацыянальныя мовы, што прыводзіць да значных зменаў у іх слоўніках. У сваю чаргу, нямецкая мова з’яўляецца адной з уплывовых еўрапейскіх моў. Нямецкая мова выступала ў якасці пастаўшчыка адміністрацыйных, навуковых і тэхнічных тэрмінаў для старабеларускай мовы, што адчуваецца і ў лексіконе сучаснай беларускай мовы.

У цяперашні час вялікі паток іншамоўнай лексікі пранікае ў беларускую мову. Фактар прэстыжнасці замежнай мовы ўплывае на частае выкарыстанне германізмаў у мове СМІ. Актуальнасць паняццяў і адпаведныя ім іншамоўныя словы трапляюць у зону сацыяльнай увагі, у выніку чаго пэўныя словы становяцца грамадска актуальнымі. Акрамя таго, іншамоўныя словы ўводзяцца ў тэкст без тлумачэння, а таксама выкарыстоўваюцца ў пераносным значэнні, што сведчыць аб іх паспяховым уваходжанні ў лексікон нацыянальнай мовы.

У электронным гласарыі германізмаў сучаснай беларускай мовы ў алфавітным парадку прадстаўлены словы англійскага і нямецкага паходжання. Кожны слоўнікавы артыкул мае кароткую этымалагічную спраўку, зону тлумачэння і зону ілюстрацыі з указаннем даты публікацыі артыкула. Загаловачныя словы былі адабраны з тэкстаў беларускамоўнага электроннага выдання «Zviazda.by» у перыяд з 2020 па 2022 і адносяцца да розных сфер жыцця: навукі, тэхнікі, медыцыны, вытворчасці, банкаўскай справы, бізнесу, спорту і г. д. Некаторыя з іх пачалі выкарыстоўвацца зусім нядаўна і аб’ектыўна з’яўляюцца новымі словамі, іншыя даўно існуюць у мове і развіваюць новыя значэнні ў сучасны перыяд. Агульная колькасць слоўнікавых артыкулаў налічвае каля 500 адзінак.

Вынікі атрыманы ў ходзе выканання навукова-даследчай работы «Семантычнае асваенне германізмаў у беларускай мове (на прыкладзе электронных СМІ)» у межах студэнцкага гранта Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (№ Д/Р 20220470).