М

МАДЭМ (англ. m odem) – прылада, якая ўжываецца ў сістэмах сувязі для фізічнага спалучэння інфармацыйнага сігналу з асяроддзем яго распаўсюджвання, дзе ён не можа існаваць без адаптацыі. Спецыялісты пратэставалі мадэм 5 G кампаніі Huawei, які разганяецца да 1 Гбіт/с (z viazda.by, 29.05.2020).

МАДЭРАТАР (англ. m oderator) – 1. Прыстасаванне для прыглушэння гуку ў піяніна і раялях. 2. Адміністратар форуму, чата або сацыяльнай сеткі ў інтэрнэце. 3. Вядучы дыскусію, гутарку, прадстаўленне на радыё, тэлебачанні, навучальных занятках. «Сёння неабходна разабрацца, як не дапусціць ўцягвання моладзі ў наркагандаль», – адзначыла мадэратар сустрэчы, начальнік галоўнага ўпраўлення ідэалагічнай работы і па справах моладзі Мінгарвыканкама Вольга Чамаданава (z viazda.by, 23.02.2022).

МАЙНІНГ (англ. mining) – працэс здабычы біткоіна і іншых крыптавалют, у выніку якога ў блокчэйн дадаецца новы блок транзакцый і адбываецца эмісія манет. Цяпер майнінг (стварэнне) любых альткоінаў, як правіла, прасцейшы і таннейшы (zviazda.by, 04.12.2021).

МАЙСТАР (ням. Meister < ад лац. magister ‘кіраўнік, настаўнік’) – 1. Спецыяліст y якім-небудзь рамястве, y якой-небудзь галіне вытворчасці. 2. Кіраўнік асобнага ўчастка вытворчасці. 3. Чалавек, які дасягнуў высокага майстэрства ў сваёй справе. 4. Званне, якое прысвойваецца спартсменам, якія дасягнулі пэўных вынікаў. З мая па ліпень вадзіцель, кладаўшчык каўбаснай вытворчасці і майстар аддзела рэалізацыі прадукцыі рэалізавалі шэрую схему па вывазе мясных вырабаў з прадпрыемства (z viazda.by, 27.07.2022).

МАЙСТАР-КЛАС (англ. master class) – арыгінальны метад навучэння і канкрэтны занятак па ўдасканаленні практычнага майстэрства, які праводзіцца спецыялістам у пэўнай галіне творчай дзейнасці для асоб, якія дасягнулі дастатковага ўзроўню прафесіяналізму ў гэтай сферы дзейнасці. Такія жанчыны часта прыходзяць да яе на майстар-класы, асвойваюць тое ці іншае ўменне, каб дарыць радасць і прыгажосць сабе і навакольным (z viazda.by, 05.09.2022).

МАКУЛАТУРА (ням. Makulatur < ад лац. maculare ‘пэцкаць’) – 1. Непрыгодная папера, старыя кнігі, часопісы, газеты, прызначаныя для перапрацоўкі на папяровых фабрыках. 2. Бяздарныя літаратурныя творы. Макулатуру можна здаць за 15 капеек (z viazda.by, 13.07.2022).

МАЛЬБЕРТ (ням. Malbrett) – падстаўка, на якой мастак мацуе палатно ў час работы над карцінай. Пасярод пакоя мальберт – чакае, калі гаспадыня вернецца да яго, каб увасобіць сваю творчую фантазію (z viazda.by, 05.01.2022).

МАНІТОРЫНГ (англ. monitoring < ад лац. monitor ‘той, хто напамінае, засцерагае’) – сістэма пастаяннага назірання за з’явамі і працэсамі, якія праходзяць у навакольным асяроддзі і грамадстве для ацэнкі іх стану і прагнозаў развіцця. Немалаважным з’яўляецца і маніторынг тых аб'ектаў, якія абсталёўваюцца элементамі безбар’ернага асяроддзя (z viazda.by, 05.09.2022).

МАРШРУТЫЗАЦЫЯ (ням. Marschroute < ад фр. marche ‘ход, рух наперад’ + route ‘шлях’) – 1. Працэс вызначэння маршруту дадзеных у сетках сувязі. 2. Працэс вызначэння аптымальнага шляху яго следавання з мэтай атрымання якаснай медыцынскай дапамогі пры мінімальных часавых і фінансавых выдатках. Міністр падкрэсліў, што, нягледзячы на высокую нагрузку на сістэму аховы здароўя з-за пандэміі, у краіне не перасталі аказваць спецыялізаваныя віды медыцынскай дапамогі, але зменена іх маршрутызацыя – пацыенты перанакіраваныя на буйныя рэспубліканскія цэнтры, якія не перапрафілявалі пад ковід-інфекцыю (z viazda.by, 14.12.2020).

МАС-МАРКЕТ (англ. mass market) – сегмент рынку, у якім вырабляюць і прадаюць тавары масавага спажывання. Амаль ва ўсіх брэндаў мас-маркета, прадстаўленых у нашай краіне, напрыклад, можна знайсці спадніцу ў паетках – добры варыянт для стварэння навагодняга вобраза (z viazda.by, 31.12.2021).

МАСМЕДЫЯ (англ. massmedia < ад лац. mass ‘масавы’ + media ‘сродак’) – сукупнасць органаў публічнай перадачы інфармацыі з дапамогай тэхнічных сродкаў. Мілыя пухнатыя «зоркі» задоўга да з’яўлення сучасных масмедыя паспяхова прасоўвалі брэнды, паслугі і прадукты (z viazda.by, 02.09.2022).

МАТРЫЯРХАТ (ням. Matriarchat < ад лац. mater ‘маці’ + грэч. arche ‘улада’) – тып грамадскага ладу, у якім пануючая роля ў сям’і і грамадстве належыць жанчынам, а мужчыны займаюць падпарадкаванае становішча. Як вы лічыце, у беларускай сям'і цяпер дамінуюць патрыярхальныя рысы, пануе матрыярхат або пераважаюць партнёрскія адносіны? (z viazda.by, 10.10.2021)

МАТЭЛЬ (англ. motel) – невялікая прыдарожная гасцініца, уваход у нумары якой ажыццяўляецца з вуліцы. Потым мы загрузілі мільянера ў павозку і завезлі ў нейкі матэль у чорта на рагах, дзе паклалі спаць сярод самародкаў і цюленевых шкурак (z viazda.by, 13.04.2020).

МАШТАБ (ням. Ma ß stab) – 1. Стаўленне даўжыні ліній на карце да сапраўднай даўжыні на мясцовасці. 2. Велічыня, размах чаго-небудзь. Магчыма, да такой ацэнкі скіроўвае не ў апошнюю чаргу «месцазнаходжанне» мастака, своеасаблівы пункт назірання, размешчаны на ўзвышшы, што ўплывае на маштаб карціны (z viazda.by, 06.07.2022).

МЕДЫТАЦЫЯ (ням. Meditation < ад лац. medit ā tio ‘разважанне’) – 1. Шэраг псіхічных практыкаванняў, якія выкарыстоўваюцца ў складзе духоўна-рэлігійнай або аздараўленчай практыкі. 2. Асаблівы псіхічны стан, які ўзнікае ў выніку гэтых практыкаванняў. Спачатку ў медытацыі надыходзіць спакой (z viazda.by, 06.06.2021).

МЕДЫЯ-АРТ (ад англ. (multi) media art) – від мастацтва, творы якога ствараюцца і падаюцца з дапамогай сучасных інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій. Атмасферныя фотаздымкі можна было зрабіць у фотазоне «Беларускі фармат», а медыя-арт Нацыянальнага гістарычнага музея Беларусь дазволіў здзейсніць віртуальны экскурс па экспазіцыі музея (z viazda.by, 17.11.2020).

МЕДЫЯПЛЭЕР (ад англ. media + player) – прылада, а таксама камп’ютарная праграма для прайгравання аўдыё- і відэададзеных. Звяртаючыся да калег, ён адзначыў, што яны сумесна могуць стварыць нацыянальны медыяплэер (z viazda.by, 07.05.2021).

МЕЛІРАВАННЕ (ням. melieren ‘змешваць’) – тэхніка часткогага вертыкальнага асвятлення валасоў. Магчымыя таніраванне, меліраванне і іншыя эксперыменты з колерам (z viazda.by, 01.03.2021).

МЕМ (англ. meme) – тое, што вельмі хутка распаўсюджваюцца ў інтэрнэце (ідэя, малюнак, відэа і іншае) і часта нясе сімвалічнае значэнне, якое прадстаўляе пэўную з'яву або тэму. Бясконцыя фінансавыя піраміды, праекты без ідэй і сэнсу, фанацкія токены і, нарэшце, мільярды долараў, укладзеныя ў мемы, – усё гэта рэальнасць крыптарынку, куды прыходзіць усё больш людзей, заўважыла lenta.ru (zviazda.by, 19.03.2022).

МЕМ-ТОКЕН (англ. meme token) – крыптавалюта, якая паўстала з інтэрнэт-часу або мае нейкую іншую гумарыстычную характарыстыку. Звычайна такая крыптавалюта названа ў гонар мемаў (DOGE, Pepe). Выпусціць лічбавую манету можа любы ахвотны, нават не набываючы вылічальнага абсталявання, – паводле даных платформы CoіnMarketCap, колькасць мем-токенаў набліжаецца да сямі тысяч (zviazda.by, 04.12.2021).

МЕНТАЛІТЭТ (ням. Mentalität < ад лац. mentalis ‘разумовы, разважлівы’) – вобраз мыслення, светаўспрымання, уласцівыя індывіду або групе. Калі гаварыць аб народным мастацтве, трэба ўлічваць, што яно заўсёды было звязана з наяўнасцю той ці іншай сыравіны, а таксама з менталітэтам народа (z viazda.by, 04.07.2022).

МЕРЧАНДАЙЗІНГ (англ. merchandising) – частка працэсу маркетынгу, якая вызначае методыку продажу тавару ў краме. Калі ў мінулыя гады самай папулярнай падпрацоўкай быў мерчандайзінг (правільнае размяшчэнне тавару на паліцах крам), то сёння – бум на кур'ераў па дастаўцы ежы (z viazda.by, 19.01.2022).

МЕСЕНДЖАР (англ. messenger) – платформа для абмену імгненнымі паведамленнямі. Чалавек можа атрымаць паведамленне пра любую з’яву, што адбылася ў яго кабінеце, па іншым канале сувязі: праз СМС, месенджар, e-maіl, – дадаў спецыяліст (zviazda.by, 18.04.2022).

МІМІКРЫЯ (англ. mimicry) – 1. Адаптыўнае падабенства аднаго біялагічнага віду з іншым або з аб’ектамі навакольнага асяроддзя. 2. Беспрынцыповае прыстасаванне да абстаноўцы, адмова ад сваіх перакананняў дзеля бесканфліктнага існавання. На прыкладзе апантанага беларушчынай іншаземца Літава, што збірае культурныя каштоўнасці і нават спрабуе напісаць гістарычную манаграфію, мы бачым распаўсюджаны сучасны тып хамелеона, для якога мімікрыя сталася спосабам існавання, набываючы вычварныя формы (zviazda.by, 24.05.2020).

МІНІ-ФУТБОЛ (ад англ. mini + football) – камандны від спорту, адна з разнавіднасцяў футболу, спаборніцтвы па якім праводзяцца пад эгідай ФІФА. Іншым падобным відам спорту з'яўляецца футбол у залах, або футзал AMF, які праводзіцца пад эгідай AMF. «Алімпія: разам за спорт!» (міні-футбол, валейбол, перацягванне каната, тэхніка пешаходнага турызму, сплаў на байдарках, спартыўная гульня «Узяцце горада», а таксама дваровыя і настольныя гульні) (zviazda.by, 18.08.2022).

МОБІНГ (англ. mobbing) – форма псіхалагічнага гвалту ў выглядзе масавага цкавання чалавека ў калектыве. Булінг, тролінг, мобінг... Чаму гэтыя з’явы, калі здзекваюцца з сабе падобных, сталі папулярнымі? (zviazda.by, 29.09.2020)

МОГУЛ (англ. mogul) – дысцыпліна лыжнага фрыстайла, якая ўяўляе сабой спуск на горных лыжах па грудкаватым схіле і выкананні скачкоў на трамплінах. Могулам называюць купкі, якіх таксама шмат на склоне і паміж якімі фрыстайліст лавіруе (zviazda.by, 02.02.2022).

МОТАКУЛЬТЫВАТАР (мота…+ ням. Kultivator < ад лац. cultivare ‘абрабляць’) – прылада, прызначаная для рыхлення і праполкі глебы (культывацыі) з дапамогай бензінавага рухавіка невялікай магутнасці. Калі ў вас ёсць мотакультыватар, міні-трактар або магчымасць узяць гэтую тэхніку ў арэнду на некалькі дзён, частку праблемы можна вырашыць даволі хутка (z viazda.by, 02.02.2021).

МУЗІЦЫРАВАЦЬ (ням. musizieren) – іграць на музычным інструменце, займацца музыкай. А яшчэ яна любіць фатаграфаваць, музіцыраваць, пісаць вершы (z viazda.by, 17.12.2021).

МУЗЫКАНТ (ням. Musikant < ад лац. musica ‘музыка’) – той, хто займаецца музыкай як мастацтвам або іграе на музычным інструменце. Рыгор Васілюк па прафесіі музыкант, і сёння іграе на баяне (z viazda.by, 27.07.2022).

МУЛЬТЫМЕДЫЯ (англ. multimedia) – сучасныя лічбавыя тэхналогіі, якія даюць магчымасць сумяшчаць дасягненні аўдыёвізуальнай тэхнікі (тэксты, гукі, відэамалюнкі, графіка і г. д.) і забяспечваюць інтэрактыўнае ўзаемадзеянне карыстальніка з камп’ютарам. Да таго ж мы не проста праводзім імпрэзы, пішам сцэнарыі, шукаем матэрыялы, выкарыстоўваем мультымедыя, робім прэзентацыі – змяняецца падача матэрыялу (z viazda.by, 21.09.2021).

МУЛЬТЫСПОРТ (англ. multisport) – асабістыя і камандныя спаборніцтвы на хуткасць, якія ажыццяўляюцца ў выглядзе паслядоўнай змены розных відаў спорту. А некаторыя дзеці растуць на мультыспорце, карысць якога аднагалосна прымаецца спецыялістамі і пацвярджаецца вопытам (z viazda.by, 02.06.2021).

МЭЙКАП (англ. make-up) – афармленне твару з дапамогай касметычных сродкаў. Дык вось, калі на сцэне пачынаецца спектакль з вясёлымі вершаванымі гісторыямі пра дзвюх нясумных дзяўчынак, якія робяць мэйкап соннаму тату, шыюць новы ўбор ляльцы… з матулінай сукенкі альбо малююць камічны сямейны партрэт – шум адразу заціхае (z viazda.by, 23.06.2022).

МЭЙНСТРЫМ (англ. mainstream) – 1. Пераважны кірунак у якой-небудзь вобласці для пэўнага адрэзка часу. 2. Масавыя тэндэнцыі, папулярныя ў грамадстве. Дзеці з чырвонымі гальштукамі – мэйнстрым савецкай рэчаіснасці (z viazda.by, 25.05.2022).

МЭСЭДЖ (англ. message) – паведамленне, якое змяшчае нейкі пасыл, ідэю, сігнал, схаваны падтэкст. Паказаць Беларусь не ў лапцях, а як еўрапейскую краіну, у якой ёсць замкі, палацавыя інтрыгі і таямніцы, высакародныя рыцары і дамы, за якіх варта біцца, вандроўныя тэатры і музыкі, – такім быў мэсэдж праекта гістарычнага фэнтэзі (z viazda.by, 22.07.2020).

МЮЗІКЛ (англ. musical) – музычнае прадстаўленне або камедыйны фільм з выкарыстаннем элементаў эстрады, аперэты і балета. Дзеянне мюзікла разгортваецца на выспе, дзе служыў старац (z viazda.by, 16.06.2022).

МЮСЛІ (ням. M ü sli < Mus ‘каша’) – ежа, прыгатаваная з сырых або запечаных злакаў, сухафруктаў, арэхаў, парасткаў пшаніцы, мёду і спецый. Як высветлілася, самыя сумныя людзі на свеце – аматары мюслі, «карысных» сухіх сняданкаў, батончыкаў-гранола, кафеіназмяшчальных і газіраваных напояў «без цукру» (z viazda.by, 17.01.2021).