П

ПАДКАСТ (англ. podcast) – аўдыё- або відэазапіс у інтэрнэце, які перадае абмеркаванне якой-небудзь тэмы, хвалюючай многіх людзей. Школьнікі збіраюцца ладзіць розныя акцыі і стварыць падкаст «Жалезная вада» (z viazda.by, 18.07.2022).

ПАЛТЭРГЕЙСТ (ням. Poltergeist ‘гном, дамавік’ < ад ням. poltern ‘грукатаць’ + Geist ‘дух’) – дамавік, містычны дух, нябачная істота, якая выяўляе сваю прысутнасць і халерычны тэмперамент шумам і перасоўваннем прадметаў. Гэтую тэму і развіў Васіль Гігевіч у аповесці «Палтэргейст», структурна набліжанай да журналісцкай хронікі non-fiction (z viazda.by, 25.08.2020).

ПАПКОРН (англ. popcorn) – закуска, якая ўяўляе сабой зерне кукурузы, якое раздулася знутры пры награванні. У ёй праводзіўся аналіз умоў, пры якіх адбываецца парыў абалонкі зерня кукурузы, разглядалася, як на гэты працэс уплывае ўтрыманне вады ў яе тканках, а таксама чаму выгадна рабіць папкорн пры паніжаным ціску (z viazda.by, 24.11.2021).

ПАРАЛЕЛЬНЫ СЛАЛАМ (ад англ. parallel s lalom) – спаборніцтва гарналыжнікаў на двух ідэнтычных размешчаных побач адзін з адным трасах. У заключны дзень Алімпіяды вызначацца чэмпіёны і прызёры ў спаборніцтвах па гарналыжным спорце (мікст, паралельны слалам), лыжных гонках (жанчыны, мас-старт, 30 км), кёрлінгу (жанчыны), бабслею (мужчыны, чацвёркі) і хакеі (мужчыны) (zviazda.by, 20.02.2022).

ПАРКІНГ (англ. parking) – будынак або памяшканне для стаянкі вялікай колькасці аўтамабіляў. Для зручнасці гасцей гандлёва-забаўляльнага комплексу прадугледжаны шматузроўневы паркінг на 593 машына-месц і гасцявыя паркоўкі (zviazda.by, 30.07.2022).

ПАРТАЛ (ням. Portal < ад лац. porta ‘вароты’) – 1. Уваход у будынак, які мае спецыяльнае архітэктурнае афармленне. 2.Металічная апорная канструкцыя П-вобразнай формы, якая складаецца з двух бакавых або чатырох злучаных паміж сабой парамі стоек і верхняй бэлькі або рамы; ўжываецца пры ўсталёўцы на пастаяннай вышыні працоўнага органа машыны і іншых вузлоў. 3. Разрыў у прасторы-часу, штучнага або натуральнага паходжання, які дазваляе матэрыі імгненна перамяшчацца паміж двума кропкамі прасторы або часу. 4. Сайт, арганізаваны як сістэмнае шматузроўневае аб'яднанне розных рэсурсаў і сэрвісаў. У адной з вежаў манастыра дзеці выпадкова выяўляюць чароўны партал, які пераносіць іх у мінулае (z viazda.by, 23.07.2022).

ПАРТВЕЙН (ням. Portwein < ад парт. Porto ‘назва горада’ + ням. Wein ‘віно’) – гатунак моцнага вінаграднага віна. Ён, дарэчы, чамусьці ніколі не піў каньяк, але любіў партвейн, які тады быў папулярны (z viazda.by, 25.08.2020).

ПАРЫТЭТ (ням. Parit ä t < ад лац. paritas ‘раўнапраўе’) – 1. Раўнапраўе, узаемнае адпаведнасць па якім-небудзь параметры. 2. Стаўленне паміж валютамі розных краін у золаце. А ў структуры прыёму на платную форму прасочваецца пэўны парытэт: каля 50 працэнтаў складае прыём на дзённую форму навучання (z viazda.by, 18.07.2022).

ПАЎЭРЛІФТЫНГ (англ. powerlifting) – від спорту, адгалінаванне цяжкай атлетыкі, якое робіць акцэнт на моц, а не на тэхніку і хуткасць. Спартсмены спаборнічаюць у трох практыкаваннях: прысяданне, жым лежачы і цяга. У праграму Параалімпійскіх гульняў у Токіа ўключаны 22 віды спорту: традыцыйныя стральба з лука, велагонкі на шашы, верхавая язда, футбол, веславанне на байдарках і каноэ, акадэмічнае веславанне, паўэрліфтынг, стральба, валейбол седзячы (zviazda.by, 23.08.2021).

ПЕНАЛ (ням. Pennal < ад лац. pennale ‘пяро’) – невялікі футляр або кантэйнер, прызначаны для захоўвання розных канцылярскіх прыладаў, у першую чаргу алоўкаў і ручак. Калі малы будзе разам з вамі выбіраць заплечнік, пенал і сшыткі, то хутчэй усвядоміць, што ў яго хутка пачнецца новае жыццё (z viazda.by, 16.03.2022).

ПЕРГАМЕНТ (ням. Pergament < ад грэч. Pergamenos ‘які паходзіць з Пергама’) – 1. Спецыяльна апрацаваная скура жьвёлы, на якой пісалі да вынаходніцтва паперы, a таксама рукапіс на такім матэрыяле. 2. Абгортачная папера, якая не прапускае тлушчу і вільгаці. Звычайна гатовы ласунак закручваюць у пергамент і трымаюць у халадзільніку да каляднага стала (z viazda.by, 01.07.2022).

ПІЛАТЭС (ад прозвішча нямецкага ўрача Дж. Пілатэса (J. Pilates) – комплекс фізічных практыкаванняў, накіраваных на расцяжку і распрацоўку глыбокіх мышцаў, развіццё гнуткасці суставаў, эластычнасці звязак. Пілатэс таксама ўздзейнічае і на нервовую сістэму (z viazda.by, 18.04.2021).

ПІЛІНГ (ад англ. peel ‘саскрабаць’) – касметычная працэдура па глыбокай ачыстцы скуры з дапамогай спецыяльных крэмаў. Пілінг лепш рабіць перад нанясеннем крэму ці маскі альбо перад масажам рук (z viazda.by, 14.09.2022).

ПІН-КОД (ад англ. pin ‘прабіваць’ + code ‘шыфр’) – персанальны ідэнтыфікацыйны нумар, неабходны для ўваходу ў тую ці іншую сістэму. Разам з новым пашпартам чалавек атрымлівае і два пін-коды да ІD-карткі (z viazda.by, 08.02.2022).

ПІРСІНГ (англ. piercing) – адна з формаў мадыфікацый цела, стварэнне праколу, у якім носяць аздабленне. Дзяўчына – адкрытая свету, нефармальная і нефарматная, магчыма, з татуіроўкамі ці пірсінгам, але ў сваіх штодзённых вобразах яна міксуе моднае для моладзі адзенне з элементамі нацыянальнага касцюма (z viazda.by, 26.07.2022).

ПІЯР (ад англ. PR < p(ublic) r(elations) ‘грамадскія адносіны’) – асаблівы від дзейнасці, накіраваны на фарміраванне грамадскай думкі па шырокім спектры пытанняў з дапамогай рэкламы і пастаянных кантактаў са СМІ. Хтосьці з дызайнераў прыцягнуў да сябе ўвагу нестандартнай знешнасцю або узростам мадэляў, піяр адбыўся, інфармацыйная падстава створана – і далей модная індустрыя вяртаецца да стандартных канонаў (z viazda.by, 21.05.2022).

ПЛАКАТ (ням. Plakat) – вялікі каляровы малюнак з агітацыйным або рэкламным тэкстам. Таксама ў конкурсах «Плакат» і «Агітацыйна-мастацкае прадстаўленне» журы ацэніць творчыя здольнасці дзяцей (z viazda.by, 01.07.2022).

ПЛАСТЫЛІН (ням. Plastilin < ад грэч. plastos ‘вылеплены’) – незасыхаючая маса з воску, гліны і іншага для лепкі розных фігур. Па-першае, прапануецца стварыць кампазіцыйны сюжэт з манастырскага жыцця, выкарыстоўваючы для гэтага пластылін, паперу, кардон, гліну, пластмасу, дрэва, прыродныя матэрыялы (z viazda.by, 29.07.2022).

ПЛАСТЫР (ням. Pflaster < ад грэч. emplastron ‘мазь’) – нанесеная на тканіну ліпкая лекавая маса, якая прыкладваецца да ран, нарываў. Для вытворчасці вакцыны навукоўцы вырасцілі адмысловую культуру клетак, якія выпрацоўвалі велізарныя колькасці S-бялку, а таксама стварылі спецыяльную сістэму іх уводу ў арганізм – пластыр, пакрыты мноствам нанаіголак (z viazda.by, 03.04.2020).

ПОСТ (англ. post ‘паведамляць, публікаваць’) – любы артыкул ці запіс на інтэрнэт-старонцы. Давайце зазірнем глыбей, чым звычайны пост у «Тэлеграме» альбо рэклама заморскага жыцця (z viazda.by, 28.09.2022).

ПОСТАР (англ. poster) – буйны мастацка аформлены плакат для рэкламных мэтаў (часта з выявай спевакоў, акцёраў і іншых). Павесьце постар з абраным ідэалам на сценку, усталюйце «абоі» на рабочым стале або проста трымаеце вобраз перад мысленным зрокам – ён дапаможа вам не страціць матывацыю (z viazda.by, 14.01.2022).

ПРАВАЙДАР (англ. provider) – кампанія або арганізацыя, якая прадае пэўны від прадукцыі або паслуг (звычайна інтэрнэт-паслуг). Мясцовы правайдар SK Broadband падаў у суд на стваральнікаў серыяла – платформу Netflіx (zviazda.by, 31.10.2021).

ПРАЙМ-ТАЙМ (англ. prime-time) – найбольш выгадны і высокааплатны час для размяшчэння рэкламы ў радыё і тэлеэфіры. Яны толькі любяць грошы і прайм-тайм (zviazda.by, 03.05.2022).

ПРАЙС (англ. price ‘цана’) – пералік цэн на тавары ці паслугі, прапанаваныя якой-небудзь фірмай або якім-небудзь прадпрыемствам. Калi дзяржаўная ўстанова гатова заплацiць за адну штуку 10 капеек, то прайс камерсантаў – рубель за маску (zviazda.by, 29.04.2020).

ПРАЛЕТАРЫЯТ (ням. Proletariat < ад лац. proletarius ‘незаможны грамадзянін’) – сацыяльны клас, для якога праца па найму з’яўляецца па сутнасці адзінай крыніцай сродкаў да існавання; грамадскі клас, які здабывае сродкі да жыцця выключна прадаючы сваю працу, а не жыве за кошт прыбытку з якога-небудзь капіталу. Пралетарыят дружна падтрымліваў свайго вылучэнца (z viazda.by, 12.04.2022).

ПРАНК (англ. prank) – розыгрыш над кімсьці, сітуацыя калі чалавека ўводзяць у зман з мэтай паглядзець на яго рэакцыю. Падчас стасункаў малады чалавек прапанаваў знаёмай зняць відэаролік у жартаўлівай форме – так званы «пранк» (z viazda.by, 30.10.2020).

ПРАТЭСТ (ням. Protest < ад лац. protestari ‘публічна заяўляць’) – 1. Рашучае і катэгарычнае пярэчанне, заява аб нязгодзе з чым-небудзь. 2. Афіцыйнае выказванне нязгоды з якім-небудзь рашэннем, пастановай. Традыцыйна нявызначаная рыторыка галандскіх еўрабюракратаў хутка змянілася на гатоўнасць дзейнічаць жорстка і задушыць пратэсты ўсімі магчымымі спосабамі (z viazda.by, 31.07.2022).

ПРАТЭСТАНТ (ням. Protestant < ад лац. protestaris ‘які публічна даказвае’) – 1. Паслядоўнік пратэстантызму. 2. Той, хто пратэстуе супраць чаго-небудзь. І вось канцлер ВКЛ пратэстант Мікалай Радзівіл друкуе Біблію не на латыні, як было раней, і тым самым дэманструе вызваленне ад ранейшых догмаў (z viazda.by, 15.01.2020).

ПРАФЕСУРА (ням. Professur < ад лац. professor ‘настаўнік’) – 1. Званне, пасада прафесара. 2. Прафесары. Касцяк складае прафесура Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта (z viazda.by, 13.04.2022).

ПРЫКВЕЛ (англ. prequel) – кніга, кінафільм, серыял або камп’ютарная гульня, час дзеяння якіх адбываецца да падзей раней створанага твора. Акрамя таго, быў абраны цікавы фармат твораў: канкурсантам трэба напісаць эсэ – прыквел, сіквел або спін-оф на адзін з твораў Бядулі (z viazda.by, 20.08.2021).

ПРЫНТ (англ. print) – малюнак на тканіне, вопратцы ў выглядзе надпісаў, фатаграфій або імітацыя пад скуру жывёлы. Трэнд на анімалістычныя прынты не памрэ, напэўна, ніколі, але ў гэтым сезоне пітонаў, зебраў і леапардаў зрушыў з пастамента тыгр (z viazda.by, 01.03.2022).

ПРЫНЦ (ням. Prinz < ад лац. princeps ‘галава, валадар’) – сын караля ці іншага манарха адпаведнага рангу, а таксама любы іншы мужчына з каралеўскай сям'і. Прамову ад імя Лізаветы II прачытае спадчыннік прастола прынц Валійскі Чарльз (z viazda.by, 10.05.2022).

ПРЫЯРЫТЭТ (ням. Priorit ä t < ад лац. prior ‘першы’) – 1. Першынство, першае месца па часе ў адкрыцці, фармуліроўцы якой-небудзь ідэі. 2. Пераважнае права на што-небудзь, пераважаючае значэнне чаго-небудзь. «Трэба выбудоўваць палітыку так, каб прыярытэт быў беларускаму», – падкрэсліў кіраўнік дзяржавы (z viazda.by, 22.07.2022).

ПРЭВАЛІРАВАЦЬ (ням. pr ä valieren < ад лац. praevalere ‘пераважаць’) – мець перавагу, быць у панавальным становішчы параўнальна з чым-небудзь. У самім Брэсце лёду мала, бо там прэваліруе хакей (z viazda.by, 05.11.2021).

ПРЭЙСКУРАНТ (ням. Preiskurant < ад ням. Preis ‘цана’ + фр. courant ‘цяперашні’) – нарматыўна-вытворчае практычнае і / або даведачнае выданне, якое змяшчае сістэматызаваны пералік матэрыялаў, вырабаў, абсталявання, вытворчых аперацый, паслуг з указаннем коштаў, а часам кароткіх характарыстык. Супрацоўнікі Камітэта дзяржкантролю вывучаюць прэйскурант (z viazda.by, 20.04.2022).

ПУБЛІЦЬІСТЫКА (ням. Publizistik < ад лац. publicus ‘грамадскі’) – род літаратуры і журналістыкі (артыкулы, нарысы, фельетоны і іншае), які аналізуе сучаснае жыццё ў мнагастайнасці палітычных, эканамічных, прававых, філасофскіх, мастацкіх і іншых праблем. Але смеласць і прафесіяналізм людзей, якія напісалі такія кнігі, дазваляе казаць, што ў нас з'явілася палітычная публіцыстыка (z viazda.by, 28.07.2022).

ПУЛЬТ (ням. Pult < ад лац. pulpitum ‘памост, трыбуна’) – 1. Падстаўка для нот у форме нахільнай драўлянай або металічнай рамы на высокай ножцы. 2. Прылада або комплекс прылад, якія дазваляюць кіраваць на адлегласці працай чаго-небудзь. Са студзеня 2021 года падчас начных дзяжурстваў з падсобных памяшканняў рэстарана ён вывез на арандаванай аўтамашыне посуд, кухонныя прыналежнасці, дарагое прафесійнае абсталяванне, мікшэрны пульт і тэлевізар (z viazda.by, 19.07.2021).

ПУНКЦІР (ням. punktieren ‘ставіць кропкі’ < ад лац. punctum ‘кропка’) – лінія, якая ўтвараецца з кропак або кароткіх рысак. Ёсць у мяне пункцір (z viazda.by, 11.09.2021).

ПУПС (ням. Puppe ‘лялька’) – 1. Пластмасавая лялька-галышка. 2. Ружовашчокі малы. Не да пупсікаў, калі робіцца такое (z viazda.by, 09.11.2020).

ПУТЧ (ням. Putsch) – авантурыстычная спроба групы змоўшчыкаў зрабіць дзяржаўны пераварот. Пасля путча дзейнасць кампартыі ў шэрагу рэспублік СССР аказалася пад забаронай (z viazda.by, 17.12.2021).

ПЭЙНТБОЛ (англ. paintball) – камандная спартыўная гульня, у якой праціўнікі страляюць адзін у аднаго з пісталетаў, зараджаных шарыкамі с фарбай. Яшчэ адзін прадпрымальнік прапанаваў у першым мікрараёне на пляжы стварыць летнюю кавярню, зладзіць канатныя дарогі, арганізаваць пэйнтбол, катанне на катамаранах, а ўзімку – на цюбінгах з горкі (z viazda.by, 11.03.2020).

ПЭЧВОРК (англ. patchwork < patch ‘лата’ + work ‘праца’) – выраб, пашыты з рознакаляровых шматкоў, якія ўтвараюць мудрагелісты ўзор. Гэта паліто ў стылі каларблок, выкананае ў тэхніцы пэчворк (спалучэнне аўтарскіх студэнцкіх работ па ткацтве розных гадоў, сабраных у адзіную кампазіцыю) (z viazda.by, 15.01.2021).